อาหารเสริมทำให้ไม่สบายตัวได้ไหม?
หลายคนเริ่มกินอาหารเสริมเพราะอยากดูแลร่างกายในชีวิตประจำวัน แต่กลับพบอาการคลื่นไส้ แน่นท้อง ผื่นขึ้น หรือรู้สึกไม่สบายท้องหลังใช้ไม่นาน เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะเมื่อผลิตภัณฑ์มีความเข้มข้นสูง กินหลายชนิดพร้อมกัน หรือผู้ใช้มีร่างกายไวต่อส่วนผสมบางอย่าง หน่วยงานกำกับดูแลในไต้หวันยังระบุว่า หากมีอาการผิดปกติหลังบริโภคอาหารเสริม ควรสังเกตว่าอาจเป็นปฏิกิริยาที่ไม่พึงประสงค์ ไม่ควรรีบตีความว่าเป็นอาการล้างสารพิษ
อาการที่พบได้บ่อยมีอะไรบ้าง?
อาการไม่สบายตัวอาจเริ่มจากเรื่องเล็ก เช่น จุกเสียด เรอเปรี้ยว คลื่นไส้ หรือท้องอืด แล้วค่อยไปสู่ท้องเสีย ท้องผูก ปวดท้อง ผื่นคัน แดงตามผิวหนัง หรือบวมเล็กน้อย บางคนอาจมีอาการเวียนหัว อ่อนเพลีย หรือปากแห้งร่วมด้วย ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์มักพูดถึงกลุ่มอาการทางเดินอาหารและผิวหนังค่อนข้างมาก จึงไม่ควรมองข้ามถ้าอาการเกิดซ้ำหลังใช้ผลิตภัณฑ์เดิม
ทำไมร่างกายถึงตอบสนองแบบนี้?
สาเหตุมีได้หลายแบบ บางผลิตภัณฑ์ผ่านการสกัดหรือทำให้เข้มข้น จึงมีสัดส่วนของสารออกฤทธิ์สูงกว่าที่คิด หากกินเกินปริมาณหรือซ้อนหลายตัวในช่วงเวลาเดียวกัน ร่างกายอาจปรับตัวไม่ทัน นอกจากนี้การกินพร้อมยารักษาโรค การกินตอนท้องว่าง หรือการใช้ตามคำบอกต่อโดยไม่อ่านฉลาก ก็เพิ่มโอกาสเกิดอาการไม่สบายได้เช่นกัน ปัจจัยอย่างโรคประจำตัว ประวัติแพ้ และความไวของแต่ละคนก็ทำให้ผลลัพธ์ไม่เหมือนกัน
ควรหยุดใช้เมื่อไรและไปพบแพทย์เมื่อไร?
หากกินแล้วมีผื่นแดง คัน บวม หายใจลำบาก อาเจียนซ้ำ ปวดท้องรุนแรง หรือท้องเสียต่อเนื่อง ควรหยุดใช้ทันทีและไปพบแพทย์โดยเร็ว แม้อาการจะไม่รุนแรงมาก แต่ถ้าเกิดซ้ำทุกครั้งหลังใช้ ก็ควรจดชื่อสินค้า เวลาใช้ และอาหารหรือยาที่กินร่วมกันไว้ เพื่อช่วยให้แพทย์หรือเภสัชกรประเมินได้แม่นยำขึ้น การฝืนกินต่อหรือสลับไปใช้หลายยี่ห้อพร้อมกันมักทำให้หาสาเหตุได้ยากขึ้น
ใช้อย่างไรให้รอบคอบในชีวิตประจำวัน
วิธีที่ปลอดภัยกว่าในทางปฏิบัติคือเริ่มจากผลิตภัณฑ์เพียงตัวเดียว กินตามฉลาก และสังเกตร่างกายสองสามวันก่อนเพิ่มตัวอื่น ผู้ที่ใช้ยาความดัน ยาละลายลิ่มเลือด ยากระเพาะ หรือยาแก้แพ้ ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนผสมกับอาหารเสริม เมื่อซื้อผลิตภัณฑ์ ควรดูส่วนผสม ปริมาณที่แนะนำ และข้อควรระวังให้ชัดเจน สำหรับคนทำงานที่มีตารางแน่น การจดบันทึกเวลาใช้และอาการที่ตามมาในมือถือก็ช่วยจับสัญญาณผิดปกติได้เร็วขึ้น
กลุ่มไหนควรระวังเป็นพิเศษ?
คนที่มีโรคประจำตัว ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และคนที่เคยแพ้อาหารหรือสมุนไพรบางชนิด ควรระวังมากขึ้นเป็นพิเศษ กลุ่มนี้ไม่ได้แปลว่าห้ามใช้อาหารเสริมทั้งหมด แต่ควรเลือกสูตรที่ส่วนผสมน้อย แหล่งที่มาชัดเจน และไม่ซื้อเพราะโฆษณาในโซเชียลอย่างเดียว บางครั้งการจัดมื้ออาหารให้สมดุล นอนให้พอ และดื่มน้ำให้เหมาะสม อาจเป็นพื้นฐานที่สำคัญกว่าการซื้อผลิตภัณฑ์หลายชนิดพร้อมกัน
ควรจำอะไรไว้ก่อนใช้ต่อ?
อาหารเสริมไม่ได้ทำให้ทุกคนไม่สบายตัว แต่เมื่อร่างกายส่งสัญญาณผิดปกติ ก็ไม่ควรละเลย ผู้ใช้ควรเริ่มทีละตัว ใช้ตามฉลาก และขอคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่แล้ว ถ้าอาการไม่สบายตัวเกิดต่อเนื่อง การหยุดใช้และหาสาเหตุให้ชัดเจนย่อมดีกว่าการลองต่อไปเรื่อย ๆ โดยไม่มีข้อมูลรองรับ